بالانس چرخ یکی از مهمترین اقدامات نگهداری خودرو است که باعث میشود وزن چرخ و لاستیک بهطور یکنواخت توزیع شود. این کار از لرزش فرمان، ساییدگی غیر یکنواخت لاستیکها و آسیب به محور خودرو جلوگیری میکند. در این مقاله، به بررسی مفهوم بالانس چرخ، اهمیت آن، انواع روشها و نحوه کار دستگاه بالانس میپردازیم.
معمولاً این فرایند مکانیکی برای از بینبردن نوساناتی که باعث خراب شدن چرخ و به هم ریختگی محور چرخ میشود مورد استفاده قرار میگیرد در نتیجه باعث طولانی شدن عمر لاستیک می شود. معمولاً زمانی که قسمتی از وزن چرخ در گوشهای بیشتر شود از بالانس خارج میشود. میتوان گفت یکپارچه توزیع نشدن وزن چرخ باعث خارج شدن آن از حالت بالانس و خرابی چرخ میشود.
بالانس چرخ چیست؟
خودروهای امروزی سبکتر هستند و ناهماهنگی در چرخها سریعتر محسوس میشود. اگر هنگام رانندگی فرمان لرزش دارد، معمولاً چرخهای جلو نیاز به بالانس دارند و اگر لرزش در صندلی احساس شد، چرخهای عقب باید بررسی شوند. همچنین پس از تعویض یا پنچرگیری لاستیک، بررسی بالانس توصیه میشود.
با این تعریف، در ادامه مقاله به اهمیت بالانس چرخ، روشهای انجام آن و عوارض بالانس نکردن چرخ میپردازیم.
دستگاه بالانس چرخ چگونه کار میکند؟
دستگاه بالانس چرخ وسیلهای است که برای اندازهگیری توزیع وزن چرخ و لاستیک استفاده میشود و نقش بسیار مهمی در بهبود رانندگی، افزایش عمر لاستیک و کاهش لرزش فرمان دارد. در این فرآیند، رینگ و لاستیک روی محور دستگاه نصب شده و با چرخش آن، نقاط سنگین و نامتعادل مشخص میشوند. سپس با نصب وزنههای تعادل در نقاط تعیین شده، وزن چرخ بهطور یکنواخت توزیع میشود و چرخها به حالت بالانس کامل درمیآیند.
برای انجام این کار، ابتدا دستگاه بالانس را به برق متصل کرده و پارامترهای اصلی مانند فاصله محور دستگاه تا رینگ، قطر دهنه رینگ و سایز رینگ را وارد میکنند. این پارامترها معمولاً در دستگاههای دیجیتال از طریق نمایشگر و در دستگاههای آنالوگ با ابزارهای مکانیکی مشخص میشوند. سپس رینگ و لاستیک روی محور قرار گرفته و با استفاده از اهرم پاپیونی، چرخها محکم میشوند. با روشن کردن دستگاه، رینگ و لاستیک شروع به چرخش میکنند و دستگاه با حسگرهای خود نقاط سنگین را تعیین میکند.
در مرحله بعد، وزنههای تعادل (سربها) در نقاط مشخص شده نصب میشوند تا توزیع وزن کاملاً یکنواخت شود. بسته به نوع دستگاه، این فرآیند میتواند کاملاً اتوماتیک یا نیمهاتوماتیک انجام شود. استفاده از دستگاههای مدرن و دقیق، باعث میشود چرخها با بیشترین دقت بالانس شده و رانندگی نرمتر و ایمنتر گردد.
اگر قصد خرید و استفاده از این تجهیزات حرفهای را دارید، میتوانید از طریق این لینک به صفحه خرید دستگاه بالانس چرخ مراجعه کرده و مدل مناسب خود را انتخاب کنید.
بررسی نیاز به بالانس چرخ
وزن خودروهای امروزی نسبت به خودروهای قدیمی سبکتر میباشد، به همین خاطر در صورتی که چرخها بالانس نباشد، سریعتر مشخص میشود. در خودروهای قدیمی به خاطر سنگین بودن خودرو، لرزشی که از بالانس نبودن چرخها به وجود میآمد کمتر مشخص میشد. بنابراین فرد زمانی متوجه این موضوع میشد که چرخها کاملاً خراب شدهبودند. برای راهنمای انتخاب بهترین بالانس برای لاستیک میتوانید اینجا کلیک کنید.
لرزش فرمان نشان دهنده این است که استهلاک نابرابری بین چرخها ایجاد شدهاست. در نتیجه چرخهای خودروی شما باید بهصورت بالانس در بیایند. در بعضی مواقع پس از پنچرگیری نیز نیاز به بالانس کردن چرخها میباشد. باید به این نکته توجه کنید که در چه قسمتی از خودروی شما لرزش ایجاد میشود. با توجه به آن میتوانید مشخص کنید که آیا چرخهای عقب به بالانس نیاز دارد یا چرخهای جلو. در صورت لرزش فرمان در هنگام رانندگی احتمالاً چرخهای جلو دچار مشکل شدهاست اما اگر این لرزش در قسمت صندلی باشد یعنی چرخهای عقب ماشین نیاز به بالانس چرخ دارد.
نحوه کار با دستگاه بالانس
برای نحوه کار با دستگاه بالانس چرخ، به مقاله آموزش کار با دستگاه بالانس مراجعه کنید. اما به صورت کلی در رابطه با چگونگی کار این دستگاه، چند توضیح مختصر داده شده است.
- برای کار با دستگاه بالانس چرخ ابتدا آن را به برق شهری وصل کرده و دکمه آن را فشار میدهند. رینگ لاستیک را بر روی محور دستگاه بالانس چرخ گذاشتهو با توجه به اندازه رینگ و لاستیک سایز کونیک را انتخاب میکنند. سپس اهرم پاپیونی دستگاه را بر روی آن قرار میدهند و آن را قفل میکنند.
- معمولاً در دستگاه بالانس چرخ سه پارامتر وجود دارد که به وسیله حروف انگلیسی مشخص میشود. اولین پارامتر، پارامتر F نام دارد که نام دیگر آن فاصله خروجی محور دستگاه چرخ است. این پارامتر فاصله رینگ تا محور دستگاه را مشخص میکند.
- پارامتر بعدی پارامترC است که در ناحیه نمایشگر آن را به صورت outside تنظیم میکنند. این پارامتر بیانکننده قطر دهنه رینگ است.
- پارامتر آخر که به آن opt میگویند اندازه سایز رینگ میباشد. پس از تنظیم این قسمت کلید شروع بالانس را فشار میدهند. دستگاهی که وظیفه چرخش رینگ و لاستیک را به عهده دارد دو عدد در قسمت inside و outside به ما نشان میدهد که قسمت outside قسمت بیرونی رینگ و inside قسمت داخلی رینگ میباشد. پس از آن سربها که بستگی دارد به اینکه آیا قسمت بیرونی نیازمند آن است یا قسمت درونی زدهمیشود و سپس دکمه استارت زدهشده و عدد صفر نمایان میگردد و چرخها بالانس میشوند.
انواع روشهای بالانس چرخ
۱. بالانس استاتیک (ایستاده)
چرخ روی محور افقی قرار میگیرد و تکنیسین با قرار دادن وزنه، عدم تعادل را اصلاح میکند. روش استاتیک بیشتر برای خودروهای سبک و تایرهای معمولی استفاده میشود.
۲. بالانس دینامیک (درجا / کامپیوتری)
این روش بدون باز کردن چرخ انجام میشود و دستگاه نقاط سنگین را هنگام چرخش در سرعت مشخص نشان میدهد. بالانس دینامیک مناسب خودروهای سواری و تایرهای آلومینیومی است و دقت بالاتری نسبت به روش استاتیک دارد.
دستگاههای بالانس تایر اتوماتیک، تجهیزات آپاراتی اساسی در صنعت خودرو، به طور ویژه برای تعمیرکاران و فروشندگان رینگ و لاستیک اهمیت دارند. بالانس چرخ سبک و سواری، بهعنوان دستگاه اصلی آنها، وظیفه تنظیم و توازن وزن لاستیکها و رینگها را برعهده دارد. این فرآیند به توزیع یکنواخت وزن خودرو بر روی لاستیکها با استفاده از وزنه و سرب بالانس انجام میشود که در نتیجه، ساییدگی یکنواخت در همه چهار چرخ ایجاد میگردد. این دستگاهها با ارائه تنظیمات دقیق و قیمت مناسب، جزء ابزارهای حیاتی تعمیرکاران خودرو و فروشندگان لاستیک و رینگ محسوب میشوند. در بازار ایران، دستگاه های بالانس چرخ با عناوین مختلف مانند بالانس چرخ کامپیوتری، بالانس چرخ دیجیتال و بالانس تایر لیزری، با بهترین قیمتها معرفی و شناخته میشوند.
انواع بالانس چرخ ماشین
بالانس چرخ خودرو به دو روش استاتیکی و پویا یا در جا انجام میگیرد.
1. در روش ایستاده یا استاتیکی چرخ روی یک محور افقی که توانایی گردش دارد مینشیند. در صورت بالانس نبودن چرخ قسمت سنگینتر به سمت پایین کشیده میشود. تکنیسین با قرار دادن یک وزنه مناسب در نقطه مقابل که بالای رینگ میباشد عدم توازن را درست میکند. در اینجا با تجربه بودن تکنسین بسیار مهم است زیرا باید وزنه درست انتخاب شود و برای بالانس چرخ در مکان مناسبی قرار گیرد.
2. بالانس درجا، بالانس کامپیوتری یا بالانس روکار و بالانس دیجیتال هم نامیده میشود. در این بالانس نیازی به باز کردن چرخهای ماشین نیست. آموزش کار با دستگاه بالانس کامپیوتری را از دست ندهید.
3. روش کار به این صورت است که ابتدا دستگاه بالانس چرخ درجا روشن شده و بعد از آن جک در قسمت جلوی ماشین برای بالانس چرخ جلو گذاشته میشود. اکنون ماشین روشن شده و راننده گاز میدهد. زمانی که سرعت به ۸۰ تا ۹۰ کیلومتر رسید به کمک دستگاه مکان نصب وزنه سربی معلوم میگردد. بعد از آن دستگاه به عقب رفته و ماشین خاموش میشود. زمانی که حرکت چرخ متوقف شد مکان نصب وزنه را که مشخص کردند در موقعیت ساعت ۱۲ میگذارند. بعد از آن وزنه به رینگ میچسبد. برای چرخهای عقب ماشین این بالانس بصورت تجربی انجام میگیرد.
بالانس درجا بهتر است یا کامپیوتری سوالی است که رانندگان زیادی دارند، برای جواب به این پرسش، حتما مقاله ما را در بازرگانی افضلی مطالعه کنید.
عوارض بالانس نکردن چرخ خودرو
- دیرتر عمل کردن ترمز
در واقع علت ترمز نکردن دستگاه بالانس است - ریسک بالای سر خوردن در مسیرهای لغزنده
- بالا رفتن لاستیک سابی
- افزایش مصرف سوخت
- کم شدن عمر مفید قطعات
- خراب شدن فنرهای خودرو
- ترمزگیری و شتاب ضعیف
قطعات دستگاه بالانس چرخ خودرو و کاربردها
- سوییچ اصلی: روشن و خاموش کردن دستگاه.
- کابل برق: ارتباط با منبع تغذیه برق.
- محفظه نگهداری وزنههای سربی: نگهداری وزنهها برای تعادل چرخ.
- صفحه کنترل: کنترل و تنظیم پارامترهای دستگاه.
- نمایشگر: نمایش اطلاعات و تنظیمات به کاربر.
- حفاظ چرخ: جلوگیری از خطرات در حین بالانس چرخ.
- گیج اتوماتیک: اندازهگیری نیروهای چرخ.
- آداپتور: اتصال به سیستم بالانس.
- پدال ترمز: متوقف کردن چرخ جهت بالانس.
- منبع پنوماتیک: تامین هوا برای انجام عملیات.
- کابل صفحه کلید: اتصال کلیدها به صفحه کنترل.
- چکش سرب: نصب و حذف وزنهها.
- خط کش عرضی رینگ: مشخص کردن موقعیت وزنه.
- کونیکهای فلنج: اتصال چرخ به دستگاه.
- گیج مخصوص رینگ آلومینیومی: اندازهگیری خصوصیتهای رینگ.
علت خرابی دستگاه بالانس
1. مشکلات مکانیکی: تراز نبودن دستگاه و ساییدگی بین قطعات و همچنین آسیب به سنسورها مشکلاتی است که موجب خرابی دستگاه بالانس چرخ میشود.
2. مشکلات برقی و الکتریکی: مشکلات برقی هم ممکن است علت خرابی بالانس چرخ در آپاراتی ها شود. نوسانات برقی و مشکل برد کنترل دستگاه از عواملی است که باید برای عیب یابی بررسی شود.
3. استفاده اشتباه اپراتور: فردی که با دستگاه کار میکند، ممکن است به صورت ناخواسته و به مرور زمان، باعث خرابی دستگاه بالانس شود. بی توجهی به علائم هشدار هم یکی دیگر از دلایل خراب شدن دستگاه است.
جمع بندی
بالانس چرخ خودرو یکی از مراحل حیاتی نگهداری خودرو است که عمر لاستیکها و کیفیت رانندگی را افزایش میدهد. با استفاده از روشهای استاتیک یا دینامیک و دستگاههای بالانس استاندارد، میتوان وزن چرخها را به طور یکنواخت توزیع کرد و از لرزش و آسیب به خودرو جلوگیری نمود. انجام منظم بالانس چرخ، سواری نرم، ایمن و اقتصادی را برای شما به ارمغان میآورد.
بالانس بودن چرخهای ماشین در هنگام رانندگی بسیار مهم است زیرا برای اینکه بتوانیم رانندگی بدون لرزش و راحتی را داشته باشیم باید چرخهای ماشین بالانس باشند. همچنین بالانس کردن چرخها باعث میشود تا عمر لاستیکها نیز بیشتر شود چون اینکار مانع لاستیکسابی میشود. دستگاه بالانس چرخ جزو دستگاه آلات سنگین میباشد و انواع مختلفی دارد که وظیفه بالانس کردن چرخهای ماشینها را بر عهده دارد.
